Dielloù evit Genver, 2013

Comme un lion / Samuel Collardey (2013)

Posted: 28 Genver 2013 in Sinema
Tikedennoù:

Comme un lion a zo ur film gall deuet ‘maez ar miz-mañ, sevenet gant Samuel Collardey ha kenbroduet gant Arte.
Gounezet en deus Priz film gwellañ festival Marrakech warlene, ha Priz ar juri war ar marc’had.
Treiñ ‘ra ar film tro-dro d’ar vell-droad, hep na vije ezhomm karout pe kompren un dra bennak d’ar sport-se ‘vit kavout ar film dedennus/plijus.

Bevañ ‘ra Mytri, 15 bloaz, e kêriadenn Pout (Bro-Senegal), gant e vamm-gozh. N’eus netra a blij dezhañ muioc’h ‘vit c’hoari mell-droad gant e vignoned. Un argarder barrek-kenañ eo, teknikel-tre. Da vare un tournamant bihan e vez merzet gant un den ha ginnig dezhañ e gas da Vro-C’hall da vezañ c’hoarier a vicher. Hogen, kalz arc’hant a c’houlenn an den ‘vit ar veaj. Kendrec’het gantañ ha gant e vab-bihan e tiviz ar vamm-gozh gwerzhañ pep tra, hag amprestiñ kalz ouzhpenn. Mont ‘ra neuze kuit Mytri.
Re vrav an istor. Ur wech erruet e Pariz e tizolo ar c’hrennard ar wirionez. N’eus morse bet den gant ar c’hoant e lakaat da sinañ ur c’hevrat. Nemet rastellat arc’hant war huñvre ur familh. Gwasoc’h, dilezet ‘vez ‘nezhañ, setu en em gav er straed hep an disterañ gwenneg na tra da zebriñ.

Deoc’h da gaout un tañva :

Eil film hir Samuel Collardey eo Comme un lion, goude L’apprenti (2008). Un teulfilm oa hennezh, o kontañ buhez ur paotr 15 bloaz (dija !) o teskiñ ar vicher a labourer-douar.
Menegiñ ‘ran kement-se deoc’h ‘rak kalz mareoù Comme un lion a zo filmet ‘vel un teulfilm (er Senegal da skouer, met ket hepken) daoust ma vije ar film unan faltazi ar wech-mañ. Ha c’hoazh, rak awenet eo istor Mytri gant (un) istor(ioù) gwir, c’hoarvezet ma’z eo dija seurt gwalldro da ouzhpenn un Afrikan yaouank. Gellet ‘m eus klevet/lenn seurt istor meur a wech dija gwir eo, el levr Football Made in Afrique da skouer (lenn ar pennad war ma blog gallek).

Kavet ‘m eus e oa deuet brav ar film-mañ gant Samuel Collardey. Daoust ma komprenomp buan ar pezh en deus c’hoant da lâret, pe zoken da ziskuliañ, ne glask ket kendrec’hiñ ac’hanomp en un doare pounner tamm ‘bet. Un tamm ‘vel ur C’h/Ken Loach (da skouer) e ro deomp ar sevener da gompren an traoù ha d’ober hor soñj, o lezel ar skeudennoù ober an traoù trañkilik.

© Ivan Mathie pour Lazennec

Barrek eo an aktourien, daoust ma ne oant ket dre ret aktourien a-raok ar film. Ma ‘z oc’h filmgarour ho peus sur-‘walc’h klevet anv Jean-François Stévenin dija (an tutaer er film), ha re Marc Barbé (ar gourdoner) hag Anne Coesens marteze. Re Mytri Attal ha Khady Aïdara n’ho peus ket avat, rak n’en doa ket c’hoant Samuel Collardey d’eus un aktour gall ‘vit c’hoari rol an Afrikaned. Setu eo bet da vevañ en ur gêriadenn er Senegal ‘pad un nebeut sizhunioù. Eno eo en deus « kavet » Mytri, hag a oa (dija) o c’hoari foot. Kendrec’het en deus anezhañ, ha Khady Aïdara, a zo mamm-gozh Mytri er vuhez gwir ivez, souezhus !

Hep kontañ re bell an istor, lakaomp e krog fall an traoù ‘vit Mytri, met ar chañs en deus goude da gavout gourdoner ur skipailh mell-droad a glasko sikour anezhañ ‘vel ma c’hell, er foot ‘vel er vuhez dre vras. Setu n’eo ket du tout ar film ‘vel ma c’hallfer krediñ ‘penn-kentañ. Spi a chom da gaout. Daoust ma n’eus ket kement-se a souezhadennoù e komprener en ur mod disheñvel ster an titl ur wech degouezhet ar skeudennoù diwezhañ.

Ur brav a film, a alian zoken d’ar re n’int ket sot gant ar vell-droad.

Advertisements

Eil pladenn ar strollad General Elektriks eo Good City for Dreamers, deuet ‘maez e 2009 (label Discograph).

Dizoloet ‘m eus General Elektriks dre zegouezh penn da benn, o klevout an ton Raid the Radio pa oan bet da welet ur sonadeg n’en doa tra ‘bet da welet. Ya, c’hwi oar, an tonioù a lakaont da dremen er sal amzer ma tegouezhfe an dud… Ken plijus ‘m eus kavet an ton diouzhtu em eus kredet mont da c’houlenn da baotr ar son petra oa. Ha setu…

 

Dibaoe ‘m eus bet tro da welet ar strollad div wech war al leurenn. E Kemper da gentañ, da vare Insolent. Ken plijet ‘oan bet (ha re verr ‘oa ar set) ken on bet da Sant-Brieg d’o welet en-dro pa ‘m eus gwelet e oant da zont er Citrouille. Dizoloadenn ar bloavezh 2012 ‘vidon.

Ar strollad

Hervé Salters en deus krouet ar strollad. Sevel a ra an tonioù, ha seniñ gant ar c’hlavieroù. Sonet en deus a-raok gant a bep seurt tud, ha n’eo ket gant forzh piv : Femi Kuti, DJ Mehdi, Blackalicious… Un energiezh spontus a vez gantañ war al leurenn, ur souezh !

Kavout a reer gantañ sonerien barrek-kenañ ha ken nerzhus all.

Jessie Chaton : gitar-boud, klavieroù boud.

Jordan Dalrymple : taboulinoù, MPC.

Norbert Lucarain : taboulinoù, vibrafon.

Eric Starczan : gitar tredan.

Ar pezh ‘zo dreist ‘pad o sonadegoù eo e vez laoskeet gant Hervé Salters ur gwir plas da bep soner ‘vit reiñ d’an dud ar pezh en deus da reiñ : ur solo dreist a vez kinniget gant pep hini da nebeutañ.

 

 

Diaes-tre eo din lakaat ur rumm d’ar sonerezh-se. A-hervezh e kaver ez eo elektro, elektroswing, trip-hop pe me oar petra c’hoazh. Deoc’h-c’hwi d’ober o soñj, forzh penaos ne blij ket din lakaat rummoù da bep tra. ‘Pezh-zo sur eo ez eo sonerezh youlek-tre, fiskal ‘vit hejañ e revr ha n’eo ket evit chom morgousket.

 

Teir fladenn a zo bremañ ganto met ma hini karetañ eo Good City for Dreamers, ha n’eus ket un ton a zisplijfe din warni.

 

 

Selaou ar bladenn a-bezh ‘vit netra a c’haller ober aes war Internet, war Grooveshark da skouer, da lâret eo hep bruderezh ‘vit ton diwezhañ Justin Bieber pe Britney Spears ‘vel war Deezer. Spi ‘m eus e plijo deoc’h. 😉

 

Tracklist :

1. Take Back The Instant

2. Raid The Radio

3. You Don’t Listen

4. Helicopter

5. Cottons Of Inertia

6. Little lady

7. Engine Kickin’In

8. David Lynch Moments

9. Gathering All The Lost Loves

10. Mirabelle Pockets

11. La Nuit Des Ephémères

12. Bloodshot Eyes

13. Rebel Sun

En même temps que la jeunesse a zo ur vannenn-dreset gant Jean Harambat, o kontañ istorioù rugby.

Ral eo din kavout bannoù-treset mat a-zivout ar sport, ha raloc’h-c’hoazh a-zivout ar rugby (n’ouzon ket ma n’eo ket an hini kentañ am eus bet tro da lenn zoken).
Plijout ‘ra din kalz ar sport (a bep seurt sportoù), hogen ne soñj ket din ez eo dav karout ar rugby pe zoken ar sport evit lenn al levr-mañ gant plijadur.
Pep istorig a vez digoret gant displegadenn (verr) ur steuenn-c’hoari rugby bennak, a vo adkavet pelloc’h en istor evel-just. Un digarez eo ivez an istorioù rugby evit ma kontfe Jean Harambat traoù all, war an darempredoù etre an dud, war e vuhez ha war e veajoù. Foetet-bro en deus graet kalz, o c’hoari rugby e pep korn ar bed : e Bro-Saoz, Iwerzhon, Aostralia, Bro-Spagn met ivez e Arc’hantina pe zoken e Botswana ! Deskiñ diazezoù ar rugby da yaouankizoù favellas Curitiba (e Brazil, bro ar foot ma ‘zo unan) en deus bet tro d’ober ivez, ar pezh a gont deomp en un istorig.
Alies e c’hoarie gant e vreudeur (sport ar familh ‘oa ar rugby), zoken en estren-vro.

(Evit ar re ‘n em c’houlennfe, ne oa ket korfet-kenañ Jean Harambat setu e c’hoarie a-dreñv pe war ar c’hostez peurliesañ.)

Simpl met efedus eo an tresañ, ha plijus al livioù.

Fromus a-walc’h eo al levr en ur mod rak kontañ a ra un amzer bet (ne c’hoari ket an treser rugby ken ha keuz en deus un tamm). Santet ‘vez mat karantez Jean Harambat evit ar sport-se, en deus bet c’hoariet e pep korn ar bed ‘pad un ugent vloaz bennak. Santet ‘vez mat ivez ar blijadur en deus bet da c’hoari gant a bep seurt tud ha dezho eo dediet al levr (“A mes coéquipiers.”).

En même temps que la jeunesse, gant Jean Harambat, Actes Sud BD (2011), 158 pajennad.

Chroniques birmanes / Guy Delisle

Posted: 18 Genver 2013 in Bannoù-treset
Tikedennoù:

Chroniques birmanes  a zo ur vandenn dreset gant Guy Delisle embannet gant Delcourt e 2007 (en dastumad Shampooing).

Kinnig ‘ra Guy Delisle e pennadoù berr an tamm buhez en deus bevet er Myanmar (pe Birmania).

Heuliet en deus ar skrivagner e vignonez e Birmania ‘pad 14 miz, gant ma oa hi o labourat evit MSF. 
Kontañ ‘ra gant kalz fent a bep seurt istorioù c’hoarvezet dezhañ eno, traoù digredus a-walc’h alies,  evit Kornogiz ‘veltomp da nebeutañ. 
Gantañ e tizoloer ar vro-se, dianav ma’z eo (pe dost) ‘vit an darn vrasañ ac’hanomp. Dav eo goût e oa d’ar poent-se (eo atav?) ar Stad-mañ un diktatouriezh, ‘lec’h ma vije bac’het enebourien politikel ar renad (klevet ho peus sûr’walc’h komz eus Aung San Suu Ky dija).

Kontañ ‘ra ivez Guy Delisle e vuhez pemdez, e vuhez tad… met atav gant fent setu n’am eus kavet-se na borrodus na “boutonkofek”. Rit ket goap, penaos lârit-c’hwi “nombriliste” hañ ? Yes, kavet ‘m eus ur ger ha n’emañ ket e geriadur nevez Martial Ménard, 50 poent ‘vidon !

Simpl eo an tresadennoù, hag e gwenn ha du, met n’haller ket lâret ez int vil. Erfin, n’eo ket evit an tresañ eo da lenn ar v/BD-mañ met kentoc’h ‘vit ar pezh ‘vez kontet deomp, anat.

 Ur vandenn-dreset plijus-tre eo Chroniques birmanes, hag ouzhpenn-se e tesker traoù o mousc’hoarzhin.

Tro ‘m bo sûr-walc’h da gaozeal en-dro amañ eus oberennoù Guy Delisle dre ma plij din kalz labour an den, e fent, e zoare da welet ar bed…

 

Chroniques birmanes, gant Guy Delisle, Delcourt/Shampooing (2007), 262 pajennad.

Une goutte de miel dans un litre de plomb, deuet ‘maez e 2009, a zo kentañ pladenn ar strollad rap gall La Canaille.
Lâret ‘ran deoc’h diouzhtu, aet on skuizh klevet tud o lâret n’eo nemet kaoc’haj ar rap e galleg. Gwir eo dre vras ‘vit ar pezh a dremen war ar radioioù skignet er gourmarc’had met pa glasker mat ez eus traoù dreist.

Copyright : Céline Bousquet
La Canaille a ginnig tonioù « rap stourm » e galleg.
Pevar ezel a zo er strollad.
Marc Barnaud, a son gant a bep seurt binviji (gitaroù, bouzouki, telenn, treujenn-gaol, ksilofon…).
Marc Nammour a zo ar c’haner. Beat box ha programiñ ‘ra ivez. Dreist-holl, skrivañ ‘ra ar pozioù.
Walter Pagliani a son gitar-boud ha klavieroù. Programiñ ‘ra ivez.
Nicolas Rinaldi a zo an DJ : skratchiñ ‘ra ingal, ha kanañ ha programiñ a-wechoù.
An holl a gemer perzh da skrivañ ha renkañ an tonioù.

13 tamm a ya d’ober ar bladenn Une goutte de miel dans un litre de plomb (gant an ton profet/kuzhet). Embannet eo bet an albom ganto o-unan.

La Canaille a zo anv ur c’han dispac’hour skrivet e 1865 (anvet ivez « La chanson des gueux »), alese anv ar strollad. Ton kentañ ar bladenn (La Canaille) a zo un azasadur e mod rap d’eus an ton-mañ just ‘walc’h.

Evel-just e plij din ar pezh a gont La Canaille hag a-du e vezan a-walc’h gant o mennozhioù. Evel-just ne blijo ket seurt kanaouennoù d’ar gevalaourien, d’an dud a blij dezho mennozhioù Nicolas S. pe Laurence P., hag all hag all.
Ar pozioù, ouzhpenn bezañ talvoudus (hervezon da nebeutañ) a zo skrivet mat, gant kalz klotennoù ha c’hoarioù war an heñvelsonioù.

Hogen, ouzhpenn ar pozioù a talv ar boan gant La Canaille.
Dre vras e plij din muioc’h ar rap pa vez sonet gant binviji gwir ha n’eo ket gant sonioù urzhiataer traken. Gwir eo amañ.
Gellet ‘reer lâret hep faziañ ez eo izili sonerien wir izili ar strollad, ken liesseurt eo ar binviji implijet. Plijus e kav din klevet en o zonioù binviji rouezh (er rap da nebeutañ) evel bouzouki, treujenn-gaol, telenn ha me oar-me petra c’hoazh (duduk, senza, épinette, saz, khanun…).

N’eus ket un ton a zisplij din war ar bladenn-mañ met ma m’bije daou da zibab ‘vije Ni Dieu Ni Maître ha L’usine, koulz ‘vit ar pozioù hag ar sonerezh just ‘walc’h.
En ton kentañ menneget a-us e tispleg Nammour perak ne zoug ket ar relijionoù en e galon, forzh pehini vije.
En eil e tiskriv devezh labour un den a vez oc’h ober ur vicher spontus en ul labouradeg, oc’h ober ar memes jestroù a-hed an deizh. Sonioù iskis a zo en ton, ‘vel pa vije mekanikoù an uzin o vont en-dro.

Ar chañs ‘m eus bet d’o welet war al leurenn en Erer Kozh e 2011. Startijenn e-leizh ganto, ur blijadur.

Playlist :
1. La Canaille
2. Le chroniqueur I
3. Ni Dieu Ni Maître
4. Arrêtez ce train
5. Une goutte de miel
6. Allons enfants
7. Le chroniqueur II
8. L’usine
9. Le fric
10. Mon camp
11. On recommence
12. Le chroniqueur III
Bonus track

Memoù e Brezhoneg

Posted: 14 Genver 2013 in A bep seurt
Tikedennoù:

Sed aze ul lec’hienn ma vez renablet warni ar memoù brezhonek. Mat eo farsal e yezh ar vro (ivez) !
M’ho peus fent nul hag amzer da goll, kredit sevel lod (binviji simpl a zo evit en ober, amañ hag ahont da skouer). Ouzhpennet ‘vint gant plijadur gant mestr bras an tumblr (nann, n’eo ket me ^^).

Ma’z oc’h kozh a-walc’h hep goût petra eo ur mem, setu un nebeut skouerioù dindan.

An hini-mañ

Da c’hortoz skrivañ un nebeut pennadoù ‘vit bezañ trañkiloc’h ‘keñver lusk e “truchan” un tamm (bevenn ebet pa lâran deoc’h ^^) o kinnig deoc’h amañ ur pennad embannet dija lec’h all ganin.

Brudet er bed a-bezh eo bremañ Harry Potter, a-drugarez d’ar rummad seizh levr evel-just, met ivez, ha marteze muioc’h-c’hoazh, a-drugarez d’ar filmoù a zo bet tennet diouto, eizh en holl ar wech-mañ (daou film a zo bet graet gant istor ar romant diwezhañ), gant Daniel Radcliffe o c’hoari roll ar sorser yaouank.

Hogen, p’eo bet embannet gant an ti-embann Bloomsbury Harry Potter and the Philosopher’s Stone e 1997 (dija!), ne oa den evit soñjal e vije bet graet ur berzh ken bras gant ar romant-mañ, hini kentañ Johanne Kathleen Rowling, dilabour ha dianav da vat d’ar mare-se (unan eus maouezed pinvidikañ Breizh-Veur eo bremañ ha berzh ‘ra e holl romantoù er bed a-bezh).

An istor

Un dek vloaz bennak eo Harry Potter, emzivad anezhañ (marvet eo e dud pa oa poupig, en ur gwallzarvoud karr-tan sañset). Dibaoe bloavezhioù emañ neuze o vevañ ti ar re Dursley, an itron – Tintin Petunia – o vezañ c’hoar e vamm. N’en em blij ket tamm ebet Harry eno.  Strizh-kenañ eo Tonton Vernon gantañ, n’en deus ar gwir d’ober netra, ha rediet eo da gousket en ul lochig dindan an diri. Ouzhpenn-se e vez spontus gantañ o mab Dudley, ur paotr lart ha divalav ma zo unan. Gant e vignoned, ken sot hag eñ, o deus ur plijadur bras : bezañ an torr-pennañ posubl gant Harry.
O echuiñ emañ ar vakañsoù-hañv hag a-benn nebeut e vo an distro-skol kentañ er skolaj evitañ. Gwelloc’h un tamm yelo an traoù marteze tra ma ne vo ket lakaet er memes skolaj ha Dudley.
Ur mintin, burzhud, ul lizher ‘vit Harry ! Difennet ‘vez dezhañ e lenn gant Tonton Vernon. Lod all ‘vo kaset, en ur mod iskis a-walc’h, betek ma teufe ur ramz da gemenn ar wirionez da Harry : ur sorser eo. Evel ma oa bet divizet gant e dud, sorserien ivez, e ranko Harry mont da skol ar sorserien, Kerambreoù.

Ma ali

Skolajiad oan pa’m eus bet lennet Harry Potter evit ar wech kentañ. Ar romant-mañ ni’oa dres, al levrenn gentañ, met e galleg (Harry Potter à l’école des sorciers). Dibaoe ‘m eus bet tro da lenn an holl anezho, hag adlennet ‘m eus hennezh meur a wech hag e meur a yezh : galleg, saozneg, ha brezhoneg bremañ neuze.

Lakaomp an traoù sklaer diouzhtu : n’eo ket hervezon al levrenn-mañ an hini wellañ, pell alese.
 Hirik eo an istor da gregiñ (un tri-ugent pajennad bennak) dre ma rank J. K. Rowling plantañ an traoù tamm-ha-tamm. Kalon tudoù, dav eo derc’hel da vont ganti memestra ma kavoc’h hir ar penn-kentañ.

Rak ur wech desket gant Harry ez eo ur sorser e krog an traoù da vezañ kalz dedennusoc’h, a-raok ma tegouezhfe e Kerambreoù zoken. 
Mont a ra gant Hagrid – ar ramz deuet da gerc’hat anezhañ – da brenañ a bep seurt dafar-skol hud en hent-treuz (gwialenn hud, kaouenn hag all…). Adalek ar mare-mañ ha da heul, en tren hag e Kerambreoù e tizoloer bed an hudourien asambles gant Harry, paour-kaezh mougouled ac’hanomp.
 Gwelet a reer Harry o kustum ouzh e ved nevez, o vezañ lakaet en un tiad gant an tog ingaliñ (hini ar Gripi-Aour a vo ‘vitañ), o kaout mignoned nevez, Hermione ha Ron en o zouezh, o kaout e gentelioù hudouriezh kentañ, pe c’hoazh o teskiñ c’hoari Kiditch (ur sport a-stroll a c’hoarier war skubellennoù-nij).

Ouzphenn ar vuhez « ordin » e Kerambreoù a vo roet deomp da lenn dre ma c’hoarvezo da Harry traoù dic’hortoz a-walc’h e-kerzh e vloavezh kentañ eno. Suspens a vo muioc’h-mui ha lennet ‘vez kalz buanoc’h eil hanterenn al levr, gant ar c’hoant goût hiroc’h…

Evit goût hiroc’h just-walc’h, e vo ret gortoz ar goañv a zeu, ma vo troet e brezhoneg an eil levrenn, Harry Potter ha kambr ar sekredoù (pe lenn en ur yezh all).
Sañset e vo troet an holl levrennoù gant An Amzer, unan bep bloaz (aargh, re hir ‘vo da c’hortoz betek ar seizhvet hini !).

Anat deoc’h ‘vijen bet laouen bras o lenn troioù-kaer HP e brezhoneg pa oan o tizoloiñ oberenn J K. Rowling, hogen ne oa ket posubl d’ar mare-se. Dav eo bet gortoz betek bremañ (15 bloaz memestra, chaous !) evit gellout lenn un Harry Potter e yezh ar vro. Trugarez vras neuze da d/Thierry Jamet, rener ti-embann An Amzer evit bezañ bet ar mennozh dreist-se, ha trugarez ivez ‘vel-just da v/Mark Kerrain, bet graet ul labour treiñ eus ar c’hentañ troc’h gantañ.

 

Harry Potter ha Maen ar furien (Harry Potter and the Philosopher’s Stone, 1997) gant J. K. Rowling, embannadurioù An Amzer (2012). Troet diwar ar saozneg gant Mark Kerrain, 318 pajennad.